Vertaald


   Oudste eerst 

Met 'De gelukzalige jaren van tucht' schreef de Zwitsers-Italiaanse Fleur Jaeggy een intens en onthullend portret over het sociale leven tijdens de kostschooljaren van een ontluikende puber. Terugblikken op haar kostschoolperiode tussen 8 en 18 jaar oud, verhaalt Jaeggy over de ontmoeting tussen haar hoofdpersonage en de ietwat mysterieuze Fréderique, die haar plaats in de wereld gevonden lijkt te hebben. Jaeggy schets helder en trefzeker de verhouding tussen de meisjes (is het verliefd zijn?) en wat de band met hen doet. De anekdotiek in het boek staat vooral ten dienste van emoties en twijfels en van de positionering die de kostschoolmeisje ten opzicht van elkaar zoeken. Als er een nieuw, stralend en veel socialer meisje haar intrede in de kostschool doet, merk je hoe onzekerheid en het verlangen aanvaard te worden de band tussen de vriendinnen helemaal onderuit haalt. Wat het latere leven te brengen heeft, vormt het confronterende slotluik van deze korte parel. Fleur Jaeggy weet op ontluisterende wijze, in schone taal vol literaire zinnen het sociale spel tussen pubermeisjes te treffen zonder oordeel of pathetiek. Wie we zelf zijn en wie we denken dat anderen zijn, wat dat met ons doet en hoe dat oordeel ons doen en laten bepaalt: de kostschoolwereld van pubermeisjes, waar tucht zowel een houvast is als iets om tegen te rebelleren, staat de schrijfster toe dat op indrukwekkende wijze uiteen te zetten. Met een treffende, rake en schone slotmetafoor als kers op de taart. Pareltje.

editor

Door Gert De Bie sinds 13 dagen

Het personeel
Fascinerend

Olga Ravn stipt aan de hand van getuigenverklaringen afgenomen op een intergalactisch expeditieschip fascinerende ideeën aan over wat de essentie van mens-zijn zou kunnen wezen. Dat ze die getuigenverklaringen - zelden langer dan een blz, soms slechts enkele zinnen - droog weergeeft en daar heel haar boek aan ophangt, zorgt voor een vlot leesbare roman, maar creëert voor de lezer ook behoorlijk wat afstand tot de personages die nooit meer dan een nummer zijn (Getuigenverklaring 071,...) en waarvan je soms niet weet of het mensen zijn of mensachtigen. Ook voor de rest is Ravn erg karig met informatie en context: wat het doel van het schip is, wat de 'objecten' in de 'ruimtes' zijn,... je komt er als lezer amper iets of niets over te weten. Het is ongetwijfeld een doelbewuste keuze van de auteur om alle aandacht naar de kleine nuance-verschillen in de verklaringen van mensen of mensachtigen te laten gaan. Zo kan je je als lezer mee vastbijten in vragen die het bestaan van mensachtigen naast mensen oproept: is een androïde die dromen heeft meer mens dan eentje die alleen maar taken uitvoert? Zijn kinderen van een mens, die verhalen, ideeën en vorming van hun ouders meekrijgen, iets anders dan een herboren androïde, die zijn eigen geheugen weer geüpload krijgt? Als de boel slecht afloopt, is dat onvermijdelijk omdat mensachtigen er naar verlangen om (meer) mens te zijn? Evenzeer als er mensen zijn die liever minder (mentale) vrijheid zouden wensen als ze konden kiezen? U ziet het: ideeën en vragen genoeg in een vlot leesbaar boek van 135 pagina's, da's straf gedaan. Ik meen dat de leeservaring bij ietwat meer achtergrond, kleur of context baat had gehad en het oproepen van vragen niet in de weg zou hebben gestaan. Niettemin graag gelezen. (Tijdens het schrijven van de recensie wisselde ik continu tussen 3 en 4 sterren. 3 voor de leeservaring, 4 voor de ideeën en vragen waarop het boek drijft)

editor

Door Gert De Bie sinds 1 maanden en 13 dagen

Sering en Vlag
Zinderend slotdeel

Deel drie uit 'De vrucht van hun arbeid' is een apotheose in romanvorm van het opmerkelijke, warme portret dat John Berger schetst van het verdwijnende boerenleven in Europa tijdens het laatste kwart van de 20ste eeuw. In deel 1 - een fascinerende en beklijvende mengvorm van verhalen, gedichten en essays - portretteerde Berger het kleine boerenleven aan de voet van de alpen. In deel 2 - een wat traditionelere verhalenbundel - kregen we liefdesverhalen tegen die achtergrond en deel 3 werd een roman waarin de volgende generatie zichzelf (vruchteloos) een weg probeert te banen in het stadsleven, aangezien de boerenstiel ten dode opgeschreven is. Soekoes en Zjoezja stammen beide af van kleine, traditionele boerengezinnen en zoeken hun weg in het genadeloze stadsleven, waar de "namen van de doden sneller vergeten zijn", in tegenstelling tot het platteland, waar "hun naamloze herinnering voort leeft in het beloop van een weg (...) of de kromming van een muurtje". Kleine misdaad, liefde, arbeiders die zich staande proberen te houden tegenover onrechtvaardige voormannen en verzengende hartstocht: Berger neemt zijn lezers mee in een beklijvend verhaal met veel vaart, symboliek die niet nodeloos gewichtig is en een onontkoombare tragiek. Het platteland, waarvan de geschiedenis en traditie zijn tentakels blijft uitslaan tot in de verzengende stad en tot in de harten en de zielen van de personages die van hun afkomst doordrongen blijven en de stad zijn indrukwekkend door elkaar gevlochten in dit zinderende slotdeel. Straffe trilogie en een indrukwekkend tijdsdocument: uniek, hartverwarmend, aangrijpend en vol licht melancholisch mededogen.

editor

Door Gert De Bie sinds 2 maanden en 2 dagen

Ver weg in Europa
Ontzagwekkend schoon.

Ok, het eerste deel van John Berger's unieke "De vrucht van hun arbeid"-trilogie beviel ons heel erg vanwege het unieke beeld dat hij schetste van het (verdwijnende) leven van kleine boeren aan de voet van de Alpen, een beeld vol empathie in een heldere, droge stijl neergeschreven. In deel 2 'Ver weg in Europa' schrijft Berger over diezelfde gemeenschap maar treedt het liefdesleven in het dorp op de voorgrond. Met een typerende feitelijkheid, vertelt Berger over een eenzame boer die accordeon speelt voor zijn koeien, over bejaarde herders en hun liefde voor de karaktervolle jongedames uit het dorp, over dromers en over tragiek. Omdat John Berger in dit tweede deel het liefdes- , en dus gevoelsleven van zijn medemens centraal stelt, krijgt het boek een universeel karakter, vol schone - eenvoudige - zinsnedes, rake bewoordingen en universele waarheden. Indrukwekkend hoe ook hier tragiek passeert, net als in het leven, maar hoe schoon elke mens tegen de achtergrond van dat leven zelf blijft. Die kunst om alle personages in hun waarde te laten, om mensen te portretteren zonder welk waardeoordeel dan ook, is wat de trilogie (of althans de eerste twee delen) van Berger zo waardevol en ontzagwekkend schoon maakt. Indrukwekkend.

editor

Door Gert De Bie sinds 2 maanden en 3 dagen

Het varken aarde
Groots in zijn eenvoud

Vol mededogen, in een mededeelzame, heldere en anekdotische stijl, schetst John Berger een prachtig portret van het leven in een boerendorp, tijdens het laatste kwart van de 20ste eeuw. Het varken aarde is het eerste deel van de trilogie 'De vrucht van hun arbeid' waarin John Berger, die in 1974 aan de voet van de Franse Alpen ging wonen, het worstelende, langzaam verdwijnende traditionele boerenleven een gezicht geeft. Aan de hand van verhalen, gedichten en essays geeft hij een inkijk in een bestaan waarvan hij vreest (getuige zijn slotessay) dat het tegen het begin van de 21ste eeuw helemaal verdwenen zou zijn. Berger vertelt helder, raakt het leven in zijn essentie en weet het - net door franjeloos te vertellen - in al zijn eenvoud de dagdagelijkse grootsheid te geven die het verdient. De dood van een koe, het slachten van een varken, het standvastig overeind blijven van een vrouw in een mannenwereld: dagdagelijkse voorvallen die Berger aangrijpt om getuige te zijn van het overleversinstinct dat het boerenleven zo uniek maakt. Straf in zijn eenvoud, raak in zijn helderheid, groots in zijn eerlijkheid en warmte.

editor

Door sinds 2 maanden en 6 dagen

Vader
Sterke sfeerschepping en het lezen waard

Karl Ove Knausgård, door sommigen onterecht de Noorse Proust genoemd, start zijn zesdelige autobiografie Mijn strijd op een freudiaanse wijze: bij de dood van zijn vader. Dit eerste boek van Knausgårds monsterautobiografie dat niet minder dan zes delen telt, leidt ons door zijn herinneringen aan zijn vader. Eerst vanuit het perspectief van zijn jeugd, vervolgens vanuit het perspectief van vandaag. De centrale vraag: hoe ga ik om met het verlies van mijn vader? Hoewel dit werk als autobiografie niet meer inhoud dan een oplijsting van gebeurtenissen uit het leven van een Noorse man, leest het niet als een klassieke autobiografie. De sfeerschepping sleept je mee naar het zuiden van Noorwegen, alsof je zelf je tenen afvriest tijdens een lange wandeling door de sneeuw. En de filosofische overpeinzingen waarmee Knausgård zijn werk bestrooid, maakt zijn leven het lezen waard. Op naar het volgende deel!

editor

Door Simon Vaes sinds 2 maanden en 25 dagen

Werken
Indrukwekkend figuur, straf proza en beide volstrekt uniek.

Daniil Charms is één van de meest unieke stemmen in de Russische literatuur. Zijn absurde kortverhalen zijn met niets te vergelijken: soms zijn ze lachwekkend, dikwijls wreedaardig, dan weer filosofisch of compleet van de pot gerukt. Een personage voorstellen en het verhaal dan over iemand compleet anders laten gaan? Zes vrouwen uit een raam laten vallen om dan te zeggen dat je er genoeg van had en bent verder gegaan? Poesjkin over Gogol laten struikelen en Gogol over Poesjkin en weer opnieuw en daar een theatertekst van maken? Vergeten welk getal er eerst komt, de zeven of de acht? Charms draait er zijn hand niet voor om. Amusant en bevreemdend om lezen, maar dikwijls schuilt er achter die verhalen een wrange blik op het leven in Rusland en op het zinloze van het bestaan. Charms werd bij aanvang van de Tweede Wereldoorlog opgepakt, krankzinnig verklaard en opgesloten. in 1942 overleed hij en werd hij vermoedelijk in een massagraf begraven. Tragisch en pijnlijk. Geef ons daar maar de legende die een Russisch volkszanger er jaren later in een lied van maakte: Charms verliet het huis om sigaretten te kopen, maar telkens hij aan de winkel komt is die net gesloten en zo trekt hij verder en zwerft hij al jaren door het land. Indrukwekkend figuur, straf proza en beide volstrekt uniek.

editor

Door Gert De Bie sinds 3 maanden en 1 dagen

Meridiaan van bloed, of Het avondrood in het Westen
Genadeloos, hard en indrukwekkend.

Meridiaan van bloed verscheen (opnieuw) op onze radar nadat we het tegenkwamen op het lijstje "Vijf ondergewaardeerde Amerikaanse romans na 1960" van David Foster Wallace. Cormac McCarthy schrijft een bikkelharde in bloed gedrenkte geschiedenis van het veroveren van het wilde westen en laat het landschap daarin een even grote en meedogenloze rol spelen als zijn hoofdpersonages. We volgen de jongen, die zich rond zijn 14de dakloos, kansloos en ouderloos aansluit bij de troep van de rechter en Glanton, genadeloze vrijbuiters, premiejagers en opportunisten. De eerste drenkt zijn bestaan in een filosofisch sausje, de laatste zoekt zelfs geen schijn van fatsoen. Wat volgt is een beklemmende tocht onder de brandende zon, door ijzige woestijnlandschappen, en verlaten bergketens. Het smerig zootje ongeregeld jaagt schaamteloos op onschuldige indianen en sluit contracten af met plaatselijke autoriteiten voor elke ingeleverde scalp. Onschuldig bloed, vuil verraad, achterbaksheid, trouweloosheid en schaamteloos opportunisme kleuren de verovering van het westen donkerrood en halen alle romantiek uit het plaatje. Of de, verre van onschuldige, maar steeds weifelende jongen die blijft zoeken naar een streepje menselijkheid of de amoreel superieure rechter wiens enige god de oorlog is, uiteindelijk de bovenhand haalt, laten we in het midden. Maar we hadden het kunnen weten. Genadeloos, hard en indrukwekkend. Straf staaltje literatuur.

editor

Door Gert De Bie sinds 3 maanden en 14 dagen

Beer
Alles wat je van literratuur kan verlangen

In Beer zit de sfeer meteen goed en toont Marian Engel waar literaire parels toe instaat zijn. Het boek schetst de bijzondere relatie van een vrouw met een beer en vertelt ons zo heel wat over eenzaamheid, onzekerheid, verlangen en mens zijn. De wat vastgeroeste bibliothecaresse Lou wordt uitgezonden naar een Canadees eilandje waar ze een geschonken bibliotheek op een leegstaand landgoed moet gaan archiveren. Bij het statig herenhuis hoort een beer die er al jaren als huisdier aan de ketting leeft. Meteen bij haar aankomst is Lou erg gefascineerd door de beer, een fascinatie waaruit een innige band en ook een seksuele relatie groeit. Marian Engel weet meteen de juiste toon te treffen in een empathisch, warm verhaal over de kern van het bestaan: hoe we onszelf soms verliezen en een ander nodig hebben om ons weer op het juiste spoor te brengen. Dat ze die ontdekkingstocht op een geloofwaardige manier door en relatie met een beer laat verlopen, toont haar literaire kunde een meesterschap. Heerlijk boek: verrassend, prikkelend, sfeervol en krachtig. Alles wat je van literatuur verlangen kan, in mooi en helder proza.

editor

Door Gert De Bie sinds 3 maanden en 20 dagen

De New York-trilogie
Geniaal, complex verhaal in een hapklare tekst

Met The New York Trilogy verwierf Paul Auster eind jaren 80 faam als één van Amerika's grootste schrijvers. Vandaag de dag is het nog steeds één van zijn meest besproken boeken. The New York Trilogy bestaat uit drie detective novella's City of Glass, Ghosts en The Locked Room. Als we ieder verhaal afzonderlijk beschouwen, merken we meteen Austers creativiteit en intellectuele draagkracht op. Auster is een belezen schrijver, een meester van plot, maar bovenal een goede leerling van de semotiek. Maar de verhalen mogen niet louter afzonderlijk gelezen worden, want ze zijn louter het schimmenspel van het verhaal dat zich achter het boek afspeelt. Auster zou geen Auster zijn als hij ons niet zou bedriegen. Net als de drie synoptische evangeliën vertelt iedere novella met een eigen agende over hetzelfde verhaal. Iedere novella belicht dus een ander aspect van het verhaal. Dat wil niet zeggen dat hetzelfde verhaal louter herverteld wordt door de lens van een ander perspectief. Nee, in ieder verhaal haalt Auster personages overhoop, geeft hen andere namen, laat hen andere handelingen treffen, maar toch vertellen ze alle drie hetzelfde verhaal in een ander jasje. Dat bedoel ik wanneer ik zeg dat Auster geen Auster zou zijn als hij ons niet zou bedriegen. Auster is een meesterbedrieger. Hij lijkt steeds aan een nieuw verhaal te beginnen, terwijl iedere novella in wezen een variatie is op hetzelfde thema. Als Auster de meesterbedrieger is, dan is de lezer de detective, op zoek naar de intentie van de auteur, naar de onderliggende structuur van het verhaal. Maar wees niet bevreesd, de lezer hoeft al die verwijzingen en tekens niet uit te diepen. Onderdeel van Austers genialiteit is dat hij de intense complexiteit van zijn verhaal weet te bundelen in een hapklare tekst. Ook als de lezer niet iedere relatie uitdiept merkt hij dat hij iets op het spoort en beleeft hij plezier aan zijn geveinsde literaire zoektocht. NOOT: Uw boekenwinkelbaas las De New York-trilogie ook, onderschrijft de genialiteit en was erg onder de indruk van dit knap opgezette werk waarin je als lezer, net als de personages, grip verliest en gefascineerd toekijkt. Topper.

editor

Door Simon Vaes sinds 3 maanden en 20 dagen

Kallocaïne
Slotbladzijden om te lezen en te herlezen.

In Kallocaïne volgen we het wedervaren van Leo Kall, een idealistische wetenschapper die in de totalitaire Wereldstaat zijn best doet om een bijdrage te leveren aan de totale overheersing van de staat over het individu. Het grauwe en grijze van zo'n staat spat van de bladzijden, en misschien dat ons leesgemoed daar soms ook wat onder te lijden had. Lange tijd waren we niet helemaal mee en vroegen we ons af waar dit boek vol achterdocht naartoe leidde. Of misschien ervaarden we ook de beklemming in ons gemoed. Leo ontwerpt Kallocaïne, een middel waardoor de staat ook de gedachten van zijn inwoners te weten komt, wat volgens hem de ultieme oplossing is voor rust en vrede in de wereldstaat. Wat Boye goed doet is de sfeer scherpstellen, de mogelijkheden uitstallen maar op geen enkele manier laten uitschijnen waar ze met haar plot naartoe wil. Dat leek me tijdens het lezen een beetje de zwakte van het boek, maar blijkt uiteindelijk toch ook de kracht ervan uit te maken: wat Boye met het slot doet is mooier en poëtischer dan je als lezer nog zou verwachten en geeft een schoon slotperspectief aan al het voorgaande. Het soort slotbladzijden die je kan lezen en herlezen.

editor

Door sinds 4 maanden

Together
Herkenbaar actueel pareltje.

Een uitmuntend prentenboek over hoe het ervoor was, hoe we tijdens ervaarden en wat erna kan zijn. Luke Adam Hawker illustreert op indrukwekkende wijze het spaarzame verhaal van een man en zijn hond die - net als alle anderen - moeten schuilen als er een zware storm op komst is. Donkere wolken, isolement en een wereld waarin we dingen herontdekken en lessen trekken uit het afgesneden zijn van de wereld, ... klinkt bekend in de oren. In spaarzame taal, poëtisch maar niet nodeloos pompeus of metaforisch, krijg je een pareltje dat op een mooie manier niet meer of niet minder dan de essentie verteld. De illustraties zijn prachtig, bevatten soms uitzonderlijk veel detail of laten net weg wat niet gezien hoeft te worden. Tekst en tekening werken wonderwel samen. Schoon.

editor

Door Gert De Bie sinds 4 maanden en 29 dagen

Lolita
Een vergeten klassieker

Lolita van Vladimir Nabokov behoeft geen introductie. Velen kennen het als dat ene boek over pedofilie. "een moreel shockstuk" meer niet. Maar wat een vergissing als u dit boek voor die reden aan de kant zet. Nabokovs boek is een bijzonder stukje literaire acrobatie op het hoge koord van wat men mag zeggen en wat men kan zeggen. Aan de ene kant lezen we het verhaal van een verdorven pedofiel die twee jaar lang een meisje ontvoert uit seksueel verlangen. Aan de nadere kant wordt dat verhaal in zo'n mooie taal gegoten dat de lezer na een tijd niet precies meer weet wat hij leest. Nabokov beheerst de Engelse taal alsof het die van zijn moeder is, wat de stem van ons hoofdpersonage, Humbert Humbert, verheft tot één van een groot dichter. Wat te doen met een erudiete pedofiel? We zouden er bijna mee op café willen. Daarnaast is de positie van Lolita, het kind in kwestie, ook niet eenduidig dat van een slachtoffer. Wat te doen met zo'n vals slachtoffer? Trouwens, een editie met goede voetnoeten is een absolute aanrader, Nabokovs kennis van natuur, literatuur en taal is dermate extensief dat je soms geen flauw benul hebt wat je mist. In Lolita zit veel meer dan alleen de morele laag. Het is een diepgaand boek dat meerdere lezingen behoeft als we al haar laagjes voorzichtig willen wegpellen. Die gelaagdheid maakt ook dat er voor ieder soort lezer een laagje aanwezig is. Een vergeten klassieker die al even op de boekenplank stond te stoffen. Onterecht, want dit boek is relevanter dan ooit in een tijd waarin het publieke discours overladen is met preutsheid en talige steriliteit.

editor

Door Simon Vaes sinds 5 maanden en 1 dagen

Dit boek moet je gelezen hebben! De vergeten Griekse schrijver Kazantzakis schrijft met deze eerste roman een indrukwekkend verhaal over Zorbas de Griek, de levenskunstenaar, die . We lezen het boek vanuit de ogen van een onbenoemde filosoof. Hij schrijft een boek over de boeddha, kan alleen maar denken aan verlichting, de wereld hierboven en het verhevene. Vanuit zijn geleerde perspectief maken we kennis met Zorbas, de levenskunstenaar, het kind van Nietzsche en een minnaar van de sandouri. Hij bekommert zich niet om het verhevene, alleen om drank, eten, vrouwen en de middelen om er toe te komen. Maar dat alles doet hij in onschuld, in verwondering alsof iedere dag zijn eerste dag op deze aardbol is. Kortom, de een doet alle moeite om te ontsnappen aan het leven, de ander staat er midden in. Het hele boek drijft op de spanning tussen die twee vrienden. De filosoof denkt te veel na, Zorbas soms te weinig. Doorheen dit boek leren we hoe hun bijzondere vriendschap zich ontwikkelt terwijl ze samen een bruinkoolmijn exploiteren in een Kretenzische baai. Nieuwsgierige dorpsbewoners, geile weduwen en corrupte monniken passeren elks de revue en worden belachelijk gemaakt met de scherpe woorden van Zorbas. Een herkenbare verteller in conversatie met de belichaming van Nietzsches en Bergsons filosofieën, doet mijn hartje gegarandeerd smelten. Doorheen de filosofische discussies, de poëtische beschrijvingen van het Griekse leven en landschap, krijg je werkelijk het gevoel Zorbas te kennen. Hij is de grootste leermeester zonder een letter filosofie gelezen te hebben. Ik moedig u allen aan om kennis te maken met Zorbas.

editor

Door Simon Vaes sinds 5 maanden en 11 dagen

Inham
Kort en krachtig pareltje.

Mooi. Erg mooi. Maar het absolute lof dat Jones toegezwaaid krijgt, zie ik nog niet meteen. (Echt erg is dat niet, dit is mooi genoeg om meer van Jones te willen lezen) Spaarzaam, vrij direct en mooi geschreven pareltje over een man op een afgedreven kano op zee. Een goed uitgewerkte terugkoppeling naar de proloog, een strak opgebouwde spanningsboog en een aangrijpend slot. "Als je boos wordt, is het beter om stil te zitten en niets te doen" nemen we even mee ;) Graag gelezen, kort en krachtig.

editor

Door sinds 5 maanden en 13 dagen

R.U.R.
Na 100 jaar nog steeds relevant

Weinig boeken zijn na 100 jaar nog steeds relevant en nog minder boeken lanceren een woord. Hier en daar misschien wel een neologisme in de eigen taal, maar een woord dat wereldwijd overgenomen werd? Het woord robot (R.U.R. = Rossum’s Universele Robots) werd voor het eerst gebruikt in dit toneelstuk dat in 1921 in Tsjechië in première ging. Het stamt af van robota (wat hard, verplicht werk betekend) en dat is meteen het idealistische uitgangspunt van vader en zoon Rossum bij de ontwikkeling van robots: ze nemen mensen het werk uit handen en brengen de mensheid zo dichter bij een samenleving waarin ze zich alleen nog met hun hobby's en vrije tijd moeten bezighouden. Net als in het fantastische 'Oorlog met de salamanders' loopt het samenleven van de mens met 'ander leven' niet van een leien dakje, de robots komen in opstand en de mens dreigt ten onder te gaan. Capek schrijft vlot en dit toneelstuk is perfect leesbaar in boekvorm. Een verhaal dat na 100 jaar nog steeds relevant is: hoever kan de mens gaan in het scheppen van ander leven en hoe lang duurt het eer de drang van de mens naar meer en beter, zich tegen hem keert? Capek is nooit gratuit, vlot leesbaar en inhoudelijk altijd verrassend. Puik boek!

editor

Door Gert De Bie sinds 6 maanden en 6 dagen

Het raadsel Spinoza
Yalom geeft goesting om weer meer te lezen!

The Spinoza Problem (Het raadsel Spinoza) is een boeiende ideeënroman die de parallel schetst tussen twee vereenzaamde geesten: Spinoza en Rosenberg. De structuur van de roman is opmerkelijk. Yalom vertelt zijn verhaal in een parallelvertelling, in het ene hoofdstuk leren we hoe Spinoza verstoten wordt door zijn joodse gemeenschap ter Amsterdam, in het andere hoofdstuk leren we hoe Rosenberg de ideologische basis legt voor een groeiende NSDAP. Of die spiegel-vertelling echt nodig was om Spinoza filosofisch uit te diepen, valt over te discussiëren, maar wordt nog interessant genoeg verteld om je te laten doorlezen. Want het is me niet te doen om die parallel, het is me te doen om Spinoza, daar komt de energie van dit boek vandaan. In ieder hoofdstuk introduceert Yalom nieuwe ideeën, nieuwe analyses (we lezen tenslotte het werk van een psychiater), en nieuwe problemen, zonder ons volledig te overweldigen in de filosofische complexiteiten van Spinoza's werk. De stijl is niet nodeloos ingewikkeld, Yalom slaagt erin om je de essentie van Spinoza's ideeën voor te schotelen, je de schijn te geven dat het allemaal wel behapbaar is, om je vervolgens vol goede moed aan te zetten die stoffige Ethica nog eens van de plank te halen. Voor mij was dit de kracht van dit boek, je warm maken om die filosofie weer op te pakken. Ik hoef geen gedetailleerde, waterdichte interpretatie van zijn werk te lezen. Je hoeft je niet te veel te storen aan de halfslachtige diagnoses die Yalom formuleert. Je hoeft je niet te storen aan de die jankende Rosenberg die Yalom er volgens mij alleen maar uit psychiatrische, niet uit filosofische, interesse is bijgehaalt. Dit boek geeft je zin om weer kennis te maken met Spinoza, om die archaïsche vertalingen weer boven te halen, en je opnieuw in het hoofd van een tijdloze denken wanen. En voor zij de lezer die niet bekend is met Spinoza, geeft het boek een toegankelijke inleiding tot zijn ideeën, een prestatie die als zodanig al veel lof verdient. Als je die Ethica nog niet had staan zal je die achteraf zeker wil aanschaffen. Conclusie: veel dank aan Yalom dat hij me met dit boek goesting geeft om weer meer te lezen!

editor

Door Simon Vaes sinds 6 maanden en 6 dagen

Domein van licht
Soms wat zwaar, maar glashelder

Geprikkeld door mijn leeslust voor Japanse literatuur en onder lichte dwang van vrouwenmaand koos begon ik aan Yuko Tsushima's Domein van licht. Tsushima vertelt het treurige verhaal van een alleenstaande moeder die naast de scheiding van haar man, en de heropbouw van haar persoonlijke leven, amper voor haar dochtertje kan zorgen. Ieder hoofdstukje is een verdere stap in de wanhoop. Zonder iemand het merkt glipt ze in een eenzame depressie. Ondertussen wordt ze door de gemeenschap koeltjes weggezet als een slechte moeder, waardoor ze de grip over haar dochtertje verliest. Opvallend is de parallel tussen moeder en dochter: beiden voelen zich hopeloos verlaten. De eerste door haar overspelige man, de ander door haar nalatige moeder. De thematiek die Tsushima in dit boekje aansnijdt is broodnodig, zeker in een land als Japan. Ze brengt ons in contact met een eenzame, alleenstaande moeder die de wereld rondom haar ziet afbrokkelen en haar dochter langzaamaan verliest. De vraag is echter of deze thematiek strijkt met Tsushima's zwaarmoedige symbolisme die de lezer niet meteen uitnodigt om verder te lezen. Misschien was het haar 'glasheldere stijl', zoals de achterflap beweert, me doorheen het verhaal op een afstand hield, waardoor ons afscheid niet erg moeilijk was.

editor

Door Simon Vaes sinds 6 maanden en 6 dagen

Kokoro
Meest gelezen boek in Japan: en terecht.

Wat maakt iets een klassieker? Ik heb nog steeds geen idee. Het plot? De structuur? een beetje geluk? Kokoro: de wegen van het hart door Natsume Soseki is ook zo'n boek. Het meest gelezen boek in Japan, moet u weten. Verplichte literatuur op iedere middelbare school. Wellicht daarom ook wel Japans meest gehate boek? Zo gaat dat vaak. Maar goed, klassieker of niet, Kokoro is het lezen waard. Opgedeeld in drie delen, vertelt dit boek het verhaal van een kennismaking met Sensei; een intellectueel van middelbare leeftijd, grootgebracht tijdens het begin van de Meiji periode. Een uiterst boeiende periode waarin Japan een snelle modernisering meemaakt die haar identiteit als 'oosterse'-natiestaat op losse schroeven zet. Een problematiek die nog steeds aanwezig is in het Japan van vandaag. In de eerste twee delen krijgen we een traag verhaal te horen over onderonsjes, studentenstreken, en familiale overlijdens. Jammer genoeg, heb ik me tijdens het lezen van deze delen vaak afgevraagd waarom dit zo'n goed boek zou moeten zijn. Maar in wezen zijn deze hoofdstukken slechts een prelude voor het derde deel, en wat een deel. Als u weinig tijd heeft, maar toch wil weten waarom Kokoro haar status als nationaal lievelingetje heeft verworven, lees dan alleen het derde deel. In het derde deel besluit Sensei een brief te schrijven naar de verteller waarin hij de belangrijkste gebeurtenissen van studententijd uit de doeken doet. Een aangrijpende, psychologische beschrijving van een driehoeksrelatie en een zelfmoord. Een heftige beschrijving van schaamte en eenzaamheid, verteld met de rust van iemand die weet dat hij zichzelf van het leven zal beroven. Hoewel dit boek ondertussen meer dan honderd jaar oud is, slaat ze nog steeds in als een bom. Kokoro zou niet alleen op de Japanse leeslijsten moeten staan, maar verdient een plekje op leeslijstjes over heel de wereld.

editor

Door Simon Vaes sinds 6 maanden en 6 dagen

Jezus' zoon
Mooi en meedogenloos

In schone, heldere taal met soms poëtische metaforen schetst Denis Johnson een genadeloos en meedogenloos portret van verloren adolescentie: diefstal, geweld, drank en drugs maken de orde van de dag uit en vullen het uitzichtloze bestaan van Fuckhead en zijn vrienden. De verteller (Fuckhead) blikt terug op die kansloze periode uit zijn leven en laat de lezer kennis maken met de verwarring, de leegte, de hallucinaties, de vluchtige zinloze contacten en de holle dagen van zijn bestaan in 11 uit zijn beproefde geheugen gegrepen verhalen. "Hij was ergens in de vijftig. Hij had zijn hele leven verpest. Degenen onder ons die niet meer dan een paar jaar hadden verpest, waren erg gesteld op zulke mensen." Is een treffend citaat om het milieu en de context te schetsen. Vanuit mijn voorliefde voor cultliteratuur stond het boek al lang op mijn verlanglijstje, ik las al wel het één en ander over grauwe milieus en kansloos opgroeien (Al die tijd de duivel!), of drankmisbruik, drugsverslaving, ... maar nimmer las ik iets beters dan het verhaal 'Eerste hulp' dat middenin het boek zit. Alles wat een goed verhaal nodig heeft zit er in: schone zitten, mooie metaforen. Waanzin, humor, ontroering. Wat mij betreft, maakt alleen al dat verhaal het hele boek lezenswaardig, al zijn de overige 10 niet echt minderwaardig. Top literatuur. Met een hoekje af. Zo lusten we ze graag.

editor

Door Gert De Bie sinds 6 maanden en 7 dagen

Ik ben een eiland
Een mokerslag.

Wat een mokerslag. De ene vijf sterren is de andere niet. Ik zou een ster kunnen laten vallen vanwege het ongemak dat me de hele tijd vergezelde tijdens het lezen. Een sterretje minder omdat de auteur me een voyeuristisch gevoel gaf. Mijn god, wil ik dit eigenlijk allemaal wel weten, was een gedachte die nooit veraf was. Maar de intensiteit van het verhaal, de leeservaring die me bij de keel greep, de heftige emoties die de revue passeerden, de bespiegelingen die de auteur maakt en de rotsvaste overtuiging dat iedereen overal het recht heeft zijn plaats te vinden die het boek uitstraalt, dat zal die vijfde sterk wel waard zijn. Tamsin Calidas vertelt hoe ze 15 jaar geleden haar goede leventje in Londen opgaf om met haar echtgenoot een schapenboerderij op een klein Schots eiland (om en bij de 150 bewoners) te verbouwen en uit te baten. De 15 jaar die volgen zijn alles behalve een droom. Ze zijn bikkelhard en Calidas beschrijft ze tot in het pijnlijkste detail: een huwelijk dat stukloopt, een kinderwens die onhaalbaar blijkt, financiële problemen en eenzaamheid. Veel eenzaamheid. Dat alles tegen de achtergrond van een gesloten gemeenschap die moeizaam met nieuwkomers om lijkt te gaan. Wanneer je als lezer denkt alles gehad te hebben, blijkt er nog tegenslag om de hoek te leunen. Alle bovenstaande zouden me nooit kunnen overtuigen om dat boek te lezen. Ook nu vind ik het nog merkwaardig dat ik hier doorheen vloog. Maar waar Calidas haar verhaal mee in balans brengt, is de omgeving waarin ze zo graag wil verblijven. De natuur die het ritme op zo'n eiland bepaald en waartegen elk verzet zinloos is. De natuur die haar voedt: letterlijk wanneer ze geen frank meer heeft om uit te geven en figuurlijk wanneer ze door weer en wind, plant en dier te observeren lessen voor zichzelf trekt. Dikwijls heb ik tijdens het lezen gedacht: was dit maar uitgesproken fictie. Dan kon ik zeggen dat het een mooi boek was maar dat de auteur soms wat overdreef. Nu blijf je met die moker in je maag. Nu sta ik erbij en kijk er naar. Ik zal nog wel even moeten kauwen: wanneer ben je te koppig en wanneer geef je te snel op. Wanneer stel je je aan of wanneer moet leed gedeeld worden. Vragen genoeg. Ben benieuwd hoe en hoelang dit blijft nazinderen.

editor

Door Gert De Bie sinds 6 maanden en 23 dagen

De geheugenpolitie
Straf. Gaat nog wel even nazinderen.

Bijzonder boekje, dit. Onze hoofdrolspelers wonen op een eiland waar dingen 1 voor 1 verdwijnen. De inwoners gaan daar gelaten mee om en aanvaarden het verdwijnen als één van de dingen des levens. Eens iets verdwenen is, verliezen mensen daar ook hun herinneringen aan en weegt het niet meer op hun gemoed of gedachten. Althans voor de meesten is dit zo. Een jonge schrijfster haar moeder vergat niet en werd opgepakt door The Memory Police. We volgen de jonge schrijfster, haar redacteur en de oude man die voor hen zorgt in een periode waarin steeds meer verdwijnt. Yoko Ogawa creëerde een origineel uitgangspunt voor haar roman en vertelt daarover in een strak verhaaltempo, hoewel het leestempo dat het boek afdwingt, trager is. De sfeer is verstaanbaar maar net ongrijpbaar, ongemakkelijk maar niet angstaanjagend, beklemmend maar niet verstikkend. Op veel vlakken balanceert het boek op dat soort lijnen en grensgebieden. Waar je als lezer bij aanvang geen idee hebt welke richting het boek uitgaat, wordt het stilaan duidelijk dat Ogawa een subtiele allegorie in elkaar puzzelde, die op meer vlakken dan vermoed in elkaar past. Hoewel ik nog steeds niet helemaal weet wat ze allemaal wel of niet wil zeggen, ben ik ervan overtuigd dat de gedachten die ik door dit boek aanraakte of de ideeën die ik zag passeren, nog lang door mijn hoofd gaan blijven spoken. Straf.

editor

Door Gert De Bie sinds 6 maanden en 29 dagen

Open zee
Indringend en genadeloos

Open zee beschrijft op een indringende manier de visserij in de noordelijke regionen van de Atlantische oceaan. Vissen in Alaska (The last frontier) is meteen de levensechte allegorie voor de zoektocht naar de absolute grenzen van het leven: fysiek en mentaal. Lili - een jonge, tengere Française, alter ego van de auteur - vlucht halsoverkop weg van de beklemming van haar geboortedorp en monstert aan op een vissersboot in Kodiak, Alaska. Open zee is het openhartige en strak geregisseerde relaas van haar seizoen in de haven en bars van Kodiak en op de boten waar ze aanmonstert. Poulain schrijft in een verschroeiend tempo met korte strakke zinnen waarmee ze de genadeloze strijd op zee goed weet te treffen. Het bikkelharde labeur en de levensgevaarlijke taken aan boord, het ijzig koude water en het nietsontziende weer, de tierende schippers en vloekende matrozen en het eindeloze, afmattende tempo van de visvangst zelf: azen, uitwerpen, ophalen, villen, azen, uitwerpen, ... Waarnaar Lili op zoek is en waar ze exact van wegvlucht wordt niet helemaal helder. Niet per se een gemis, maar het had ons misschien wel iets meer context gegeven voor haar onwaarschijnlijk koppig en eigenzinnig karakter. Of 20 jaar jonger zijn, dat had ons misschien ook die context gegeven. :) Poulain schets het leven in de havenstad even haarscherp als het leven op de boot en windt geen doekjes rond de tristesse ervan: als er niet gevist wordt, maken drank, drugs, vechtpartijen of complete ledeloosheid de orde van de dag uit. Open zee is een confronterend portret over de zoektocht naar rust of zingeving door het opzoeken van fysieke excessen en het nastreven van complete uitputting. "En dan is er het beest, dat we allemaal in ons hebben. Je moet het kalmerenK Als jet het doodslaat gaat alles beter." En zonder dat de schrijfster ook maar ergens een spatje romantiek laat doorschemeren, zie ik mezelf aanmeren op een vissersboot in Alaska. Straf toch, niet?

editor

Door sinds 7 maanden en 15 dagen

The Looking Glass War
Vakmanschap van le Carré

Fascinerend. George Smiley, de mystiek en de (misplaatste) romantiek van het spionnenbestaan resoneren in mijn achterhoofd sinds ik John Le Carré als prille tiener ontdekte in de bibliotheek. Als mysterieuze helden en gedreven idealisten, schuilend onder een deukhoed of achter een krant, werkend voor het grotere doel. Maar. Nu we het vierde boek van John le Carré (her)lezen, vallen me twee dingen op: Ten eerste: George Smiley speelt zelden de hoofdrol. Hij is meestal slechts in de achtergrond aanwezig, als levende legende uit de oorlogstijd en gepensioneerd spion die toch niet helemaal met pensioen is. Ten tweede: de spionnen in de verhalen van John le Carré hebben dikwijls een soort oprechte naïviteit over zich, die gretig gebruikt wordt door hun oversten en die voor henzelf zelden goed nieuws betekent. Straf toch hoe die - toch niet onbelangrijke - gegevens door de jaren heen helemaal uit mijn leeservaring gewist werden. Enfin. Het boek zelf: vlot geschreven, puik opgebouwd, verrassende en confronterende plot. Dat doe le Carré als de beste, dat zeiden we u al eerder.

editor

Door Gert De Bie sinds 7 maanden en 19 dagen

Vuurtorenberichten
Knap opgebouwd, prachtig slot.

Een essayistisch autobiografietje? Een biografische cultuurgeschiedenis? Moeilijk te typeren, Vuurtorenberichten, al lijkt refereren aan Valeria Luiselli's Valse Papieren het meest evident. In Vuurtorenberichten koppelt Jazmina Barrera haar fascinatie voor vuurtorens aan persoonlijke gedachtes, culturele referenties of Moby Dick-achtige uitweidingen over eigenschappen ervan. De mens in mij vindt dat erg fascinerend, de lezer in mij meestal niet eenvoudig. Toen Barrera over een vuurtoren aan het eind van de Hudson vertelde dat Antonio Munoz Molina ernaar verwees als "de vuurtoren aan het eind van de Hudson" proefde ik geen vleugje ironie en wanneer Barrera wat later smalend over mosselen eten deed, meende ik er de brui aan te geven. (dat had niet eerlijk geweest, maar lezen is nu eenmaal ook een emotionele bezigheid) Blij dat ik dat niet gedaan heb. Heel het boek lang legt Barrera leuke verbanden, wijst ze speels op treffende referenties en neemt je als lezer steeds dieper mee in haar fascinatie voor vuurtorens, wat die voor haar persoonlijk betekenen en hoe en waarom ze daar in opgaat. Met 2 bloedmooie pagina's over Jonathan Franzen en David Foster Wallace had ze me weer helemaal voor zich teruggewonnen en wanneer ze op het eind van dat hoofdstuk vertelt waarom ze moet stoppen met vuurtorens bezoeken, greep ze me helemaal bij de keel. De verandering in stijl en toon die ze in haar laatste hoofdstuk (toch weer een vuurtorenbezoek!) aanslaat, laat je als lezer dieper in haar ziel kijken en brengt nog enkele prachtige ontboezemingen mee over heimwee naar het heden en ervaringen op papier die soms dichterbij lijken dan haar eigen ervaringen. Graag en vlot gelezen. Lang getwijfeld aan die vijfde ster, maar daar hebben de laatste 20 pagina's met verve verandering in gebracht.

editor

Door sinds 7 maanden en 23 dagen

Faber
Aangemaam verrast!

Blij dat Leesmagazijn weer in print is. Al is het dan in print-on-demand, niet echt onze favoriete manier van uitgeven. Enfin, toen we de aankondigingstekst van 'Faber, de verwoester' lazen hadden we meteen zin om aan het lezen te slaan, wetende: de uitgaves van Leesmagazijn zijn nooit gratuit, er zit altijd wel een engagement in en ze zijn zelden of nooit doorsnee of geschikt voor de grootste gemene deler. De hele tijd tijdens het lezen (dat ging erg vlotjes, Tristan Garcia heeft een snelle, toegankelijke stijl en weet een uitstekende spanningsboog op te bouwen) dachten we een driesterrenboek in handen te hebben, je weet wel: dankbaar, vlot lezend, goed geschreven, tof verhaal en binnen drie jaar weet je er niets meer van. Maar dat wist de auteur in zijn laatste pagina's helemaal goed te maken. Dus die vierde ster is echt wel verdiend. We krijgen het verhaal van drie vrienden en hun schoolcarrière: twee kneusjes die helemaal opkijken naar en opgaan in Faber, de nieuweling die groter dan het leven zelf lijkt te zijn. Nadat ze elkaar (natuurlijk passeren er eerst kleine en minder kleine drama's) uit het oog verloren, komen ze - met uiteenlopende motieven - weer terug in het dorp voor een zinderen slotakte. Zoals gezegd is het verhaal snel, meeslepend, spannend, heftig (soms op het randje van grotesk) en dachten we in eerste instantie dat het daarbij zou blijven. Maar Garcia haalt in de plot enkele verrassende en vakkundig uitgewerkte kneepjes naar boven, die het boek boven alsnog op een hoger niveau tillen. Veel wil ik daar niet over vertellen, omdat het ook bij mij als een verrassing aankwam, maar het is mooi hoe de auteur Faber - grootser dan het leven zelve, of niet - alsnog al dan niet in perspectief wil plaatsen. Een boek over al dan niet bukken om onder de deur van de maatschappij door te kunnen. (vrij geciteerd) Een boek over levende legendes en de vraag wat ze uiteindelijk waard zijn. En tot slot: een boek van een auteur van mijn generatie, gedrenkt in herkenbare iconen, ideeën, gebeurtenissen en context. Yep, ben aangenaam verrast!

editor

Door Gert De Bie sinds 8 maanden en 6 dagen

Onbekenden in het huis
Heerlijk leesvoer!

Simenon. 't was even geleden dat we hem nog lazen. We maakten ooit kennis via Maigret (natuurlijk, wie niet?), maar ontdekten via 'de bananentoerist' dat hij een heerlijk schrijver was en bovenal een sterk ontleder van de menselijk ziel. Onbekenden in huis ligt middenin de policiers en de eerde psychologische romans die Simenon schreef. Het is in zijn pure vorm een who dunnit opgebouwd rond de moord op een onbekende in het huis van een vereenzaamd advocaat. Maar de uitwerking is dat allerminst. Sinds zijn vrouw hem in de steek liet, leeft advocaat Hector Loursat als kluizenaar en heeft hij zelfs amper contact met zijn dochter, hoewel die bij hem woont. Maar de moord brengt daar stilaan verandering in. Onbekenden in huis is dan ook eerder de morele en feitelijke heropstanding van een man die zich teruggetrokken had uit de samenleving dan een moordraadsel. Het is indrukwekkend hoe Simenon zijn hoofdpersoon voorzichtig, schichtig en onwennig weer laat openbloeien. Dat hij met de verwondering van een kind weer naar de wereld en de mensen om hem heen kijkt, zorgt ook voor een zinvolle blik op de moordzaak. Het pleidooi in de rechtbank is strak en fris uitgewerkt maar het is vooral heerlijk hoe Simenon je doodsimpel om de oren slaat met plotse zinnen zoals: "Een verre claxon drong door de laag van stilte heen, hen eraan herinnerend dat er om hen heen een kleine stad bestond, waarvan elke bewoner dacht dat hij het leven kende." Heerlijk leesvoer!

editor

Door Gert De Bie sinds 8 maanden en 6 dagen

Gloed
Indrukwekkend. Ronduit indrukwekkend.

Straf. Twee vrienden door dik en dun, een uitgekiend drama en een auteur met een erg goede pen, dat levert gegarandeerd een goed boek op. Twee vrienden door dik en dun met totaal verschillende sociale achtergronden en toch een zielsverwantschap, een uitgekiend drama dat slechts langzaam uit de doeken wordt gedaan en een auteur met een erg goede pen een strak verhaaltempo en een spaarzame maar toch niet kale stijl, dat levert gegarandeerd een heel goed boek op. Waarom Gloed nog beter is en absoluut die vijf sterren verdient? In plaats van met de neus boven op het drama te zitten en spanningsbogen te creëren vanuit de emoties en de mogelijke gevolgen voor de personages, laat Sandor Marai er eerst een heel leven over gaan. Twee vrienden ontmoeten elkaar wanneer ze beiden 70-tiggers zijn en elkaar 41 jaar lang niet meer zagen. Terwijl de ene de andere 2 vragen wil stellen, krijg je als lezer een hele historie te horen die de breuk tussen de vrienden uit de doeken doet terwijl de vertellende vriend op zoek is naar de waarheid. Maar wat het boek helemaal bijzonder, waardevol en bloedmooi maakt is dat die waarheid na 41-jaar helemaal niet (of amper) in de feiten zelf ligt. 'Of het moment gaat voorbij en je kunt niets meer doen. Want dat is er ook, het moment, de tijd voert de dingen ook naar eigen goeddunken aan en af, niet alleen wij plaatsen onze handelingen en de verschijnselen in de tijd. Het komt voor dat de tijd een kans brengt en dat die een exacte tijd heeft, en als het moment voorbij is, kun je opeens niets meer doen.' Omdat er 40 jaar is overgegaan, is het perspectief op de breuk zo verrijkend, zo doorleefd en zo ontdaan van alle melodrama dat het een ongewone moreel hoogstaande lading mee krijgt. De rust en kalmte waarmee het gesprek zich ontvouwd en het totaal ontberen van ego en conflictdrang - de heren hebben toch beiden hun hele leven al achter de rug - leent zich uitstekend tot een uiteenzetting vol levenswijsheid, doordachte beschouwingen en waarachtige conclusies. 'En alles wat mensen "bedriegen" noemen, de treurige en saaie rebellie van lichamen tegen een situatie en een derde persoon, is verschrikkelijk oninteressant aan het eind van het leven, onverschillig, bijna meelijwekkend, als een ongeluk of een misverstand.' Indrukwekkend. Ronduit indrukwekkend.

editor

Door Gert De Bie sinds 8 maanden en 13 dagen

Oorlogsvlieger
70 jaar oud, maar bulkend van relevantie

Een boek dat open bloeit als een krokus op een februariochtend. 70 jaar oud, maar het bulkt nog van relevantie. Antoine de Saint-Exupéry - ja, die kent u van het bloedmooie "De kleine prins" - was naast journalist en auteur ook piloot en actief bij de Franse luchtmacht in de Tweede Wereldoorlog. In Oorlogsvlieger is de rode draad een verkenningsvlucht boven vijandelijke stelling die moet uitgevoerd worden. De oorlog is op dat moment voor de Fransen al zo goed als een verloren zaak waardoor de vlucht niet alleen zo goed als zelfmoord lijkt, maar ook nog eens compleet zinloos is. Wat van dit boek een pareltje maakt, is dat de auteur het verloop van de vlucht als kapstok gebruikt om de twijfels, visie en gedachtes van de soldaat/piloot/mens uit te werken en weer te geven. Daar komt de kracht van zijn schrijverschap en nog meer van zijn denken naar voren. Tijdens de vlucht probeert de Saint-Exupéry zichzelf een plaats in het geheel te geven. Hij ontdekt dat de angst bij de verwachting hoort, want eens hij zijn opdracht aan het uitvoeren is, handelt hij efficiënt, doelgericht en is er voor de angst geen ruimte meer. Als hij met zijn boordschutter en navigator dan toch levend lijkt terug te keren uit de beschietingen met luchtafweer en ontmoeting met vijandige jagers, vallen bij de piloot/auteur de schellen van de ogen. Op heldere en uitmuntende wijze geeft de Saint-Exupéry zijn plaats in het geheel mee en schrijft hij een filosofisch betoog over de rol en verantwoordelijkheid van het individu in het geheel (de samenleving) maar evenzeer over de verplichtingen van die samenleving ten opzichte van dat individu heeft en waarom dat dreigt mis te lopen. Het draait er om dat we ons gelijk moeten kunnen voelen in iets dat ons overstijgt. Het is zinloos dat ik dat probeer te verhelderen, maar wat dacht je van: "De aanhangers van de nieuwe godsdienst zulle er niet mee akkoord gaan dat een aantal mijnwerkers voor de redding van één enkele bedolven mijnwerker het leven waagt. (...) Het welzijn van de Gemeenschap bekijken ze in getallen - en de getallen zullen hen beheersen. Op die manier zullen ze het vermogen verliezen zichzelf te overstijgen. En daardoor zullen ze verafschuwen wat van hen verschilt, omdat ze niets hebben, boven het ik uit, om mee samen te vallen. Iedere gewoonte, ieder ras, iedere denkwijze die hun vreemd is, zullen ze onvermijdelijk als krenkend zien." of "Ik geloof dat de cultus van het Universele de particuliere rijkdommen verheft en verbindt - en de enige mogelijke orde gestalte geeft, namelijk die van het leven. In een boom heerst orde, ondanks de wortels die verschillen van de takken." en zo zou ik er nog ettelijke kunnen noteren. Goed gedaan, Antoine. Confronterend ook dit boek te lezen met in het achterhoofd de wetenschap dat de Saint-Exupéry van een soortgelijke vlucht - boven Duitsland als voorbereiding op het eindoffensief van de geallieerden - op 31 juli 1944 nooit meer terugkeerde. (hmm, zou ik toch 5 sterren geven?)

editor

Door sinds 8 maanden en 29 dagen

Butcher's crossing
Topliteratuur, zonder twijfel.

Verdikke, wat kan John Williams schrijven. Na 'Stoner' waren we fan, maar Butcher's Crossing overtuigt ons - als dat even kan - nog meer van 's mans kunnen. Een jonge student verlaat zijn thuishaven Boston om in Butcher's Crossing (een pioniersdorp met zes houten huizen en wat tenten) van de natuur en het 'echte' leven te proeven. Vol idealen en romantische gedachten arriveert hij in het dorpje en besluit mee de wijde wereld in te trekken om op bizons te jagen. Wat volgt is een adembenemende trip door het Noord-Amerikaanse wilde landschap, een ontluisterende - en wat wrange - jacht op bizons, en de mooi uitgetekende verhouding tussen 4 mannen die lange tijd samen op pad zijn. De combinatie van de prachtige setting in de wilde natuur, de karakterconflicten tussen de jagers en het 'ontwaken' van onze student in de harde realiteit van het leven maakt van Butcher's Crossing een indrukwekkende roman. Wat Butcher's Crossing echter helemaal van andere werken onderscheidt is de efficiënte en perfect gestileerde pen van John Williams. Met veel oog voor detail - zonder uit te weiden in ellenlange beschrijvingen - en een beheerste, meeslepende stijl, weet Williams als geen ander de karakters en de evolutie van zijn personages te schetsen. Drama wordt niet opgeblazen, maar passeert haast even toevallig, genadeloos en snel als in het leven zelf. Williams fileert grondig en hoeft geen kunstgrepen uit te halen om zijn karakters tot leven te wekken en de lezer in zijn verhaal te betrekken. Topliteratuur, zonder twijfel. Wanneer komt de vertaling van 'Augustus' beste uitgever?

editor

Door Gert De Bie sinds 9 maanden en 3 dagen

London Fields
480 bladzijden rake letteren

Martin Amis (zoon van Kingsley Amis, waarvan we de alcoholische columns gebundeld in 'Everyday Drinking' wisten te smaken) gebruikt zijn vlijmscherp schrijftalent om ons een zinderende en genadeloze uiteenzetting van een aangekondigde moord voor te schotelen. Reeds op de eerste bladzijde confronteert de schrijver, Samson Young (een Amerikaan in slechte gezondheid met een writer's block), ons met een moord waarvan hij de geschiedenis meemaakt en verhaalt. Het slachtoffer, de zinnenprikkelende Nicola Six, bewerkstelligt haar eigen moord en deelt haar plannen met de schrijver. Ze gebruikt de rijke maar sullige en brave Guy Clinch en de brute, simpele straatcrimineel en dartsliefhebber Keith Talent om haar doel - vermoord worden op haar 35ste verjaardag - te bereiken. Gegaard in de dreigende spanning die het naderende Millennium met zich meebrengt, zet Martin Amis feilloos de bakens uit voor een nietsontziende neergang van zijn personages en een nazinderende plot met - misschien - een erg klein lichtvlekje in de grauwe tunnel van menselijk drama. In een razende vaart en strakke stijl wordt je meegesleurd in de doordachte uitwerking van de plot, doorspekt met de rake, soms donkere overpeinzingen van de schrijver zelf. Hij laat de schrijnende personages levensecht van de bladzijden spatten en weet meedogenloos hun hart en ziel in dit 'ware verhaal' te vatten. Meer dan 480 bladzijden rake letteren. Heerlijk.

editor

Door Gert De Bie sinds 9 maanden en 3 dagen

Vragen deed je niet
Klein pareltje

Schoon. Helder, puur en zonder omwegen schets Lida Winiewicz het leven van een oude boerenvrouw. De locatie en context doen wat denken aan Het Dikke Schrift van Agota Kristof (al weet je hier wel dat je in Oostenrijk bent, in de buurt van Mauthausen), de stijl en het verteltempo doen aan Een heel leven van Robert Seethaler denken. Het leven van de vrouw is hard en genadeloos. Armoede, kansloosheid, werk, meer werk en oorlog zijn een onontkoombare realiteit die haar leven bepalen. (op 10-jarige leeftijd): "Ik kwam bij een boerin, die heel goed voor me was. Geld kreeg ik niet, (...) Het belangrijkste was ook niet dat ik iets verdiende - ik was te jong en te zwak -, het belangrijkste was dat mijn ouders een eter minder hadden." De kracht van het boek ligt in de anekdotische rust waarmee Winiewicz het relaas van de vrouw weergeeft en in de grootse wijze waarop die haar eigen lot aanvaard. Ondanks tegenslag, bitter harde omstandigheden en de manier waarop ze op haar oude dag overbodig wordt, schikt ze zich in haar lot en is er meer trots op haar parcours dan verbittering over hoe het gelopen is. Of wat dacht je van deze bedenking, nadat zij en haar man bij de notaris hun hoeve contractueel hebben overgelaten aan de oudste zoon en zijn vrouw, zelf naar de zolder zijn verhuisd en het huis dat ze jarenlang bestierd hebben, helemaal uit handen gaven: "En het is allemaal in orde. Wat ik nodig heb krijg ik, wat ik mis, daar helpt ook geen contract aan." Groots in wezen, groots in letteren. Klein pareltje.

editor

Door Gert De Bie sinds 9 maanden en 4 dagen

Hoogteverschillen
Wonderschoon

"Maar als de nuchtere waarheid je niet voor pijn kon behoeden, dan was het misschien maar beter om in de wolken te verkeren." Wolken, liefde en verlies. Op een intens mooie manier verbindt Julian Barnes in Hoogteverschillen ballonvaart, fotografie, de liefde en verdriet. 29 jaar lang was Barnes getrouwd met Pat Kavanagh, die in 2008 overleed. In Hoogteverschillen probeert Barnes dat verlies te plaatsen en te vertellen wat het met een mens doet en hoe die daar mee probeert om te gaan. Via de geschiedenis van de ballonvaart en de eerste foto's vanop hoogte, leidt Barnes ons naar de intensiteit van liefde en relaties. In het slothoofdstuk beschrijft Barnes op heldere en nuchtere wijze de leegte die het overlijden van zijn vrouw meebrengt. Waar nodig probeert hij zich verstaanbaar te maken door gebruik van metaforen uit de eerste twee hoofdstukken, wat je als lezer dichter bij zijn verdriet brengt. Barnes schrijft op een eerlijke manier over zijn verdriet en verliest zich nergens in melodrama. Hij verwoordt ook de valkuilen van rouw, maar weet ze nuchter te plaatsen. Wat is succes bij het rouwen? Zit het in het herinneren of in het vergeten. In een stil blijven hangen of in een voortgang? Of in een combinatie van beide? Zonder effectbejag weet Barnes op een toegankelijke en erg mooie manier zijn verdriet te delen en zijn worstelingen te plaatsen. Waar hij fouten maakte, geeft hij dat ruiterlijk toe, waar hij geen antwoorden op weet, laat hij vragen staan. Hoogteverschillen is mooi, intens, maar niet onnodig zwaarmoedig. Eerlijk, ontroerend en respectvol geschreven. We zijn er even stil van. Maar daar dient literatuur voor: ons even stil laten staan: Het ene verdriet verklaart het andere niet, maar ze kunnen elkaar overlappen.

editor

Door Gert De Bie sinds 10 maanden en 3 dagen

Ook 5 sterren bij herlezing: indrukwekkend op literair vlak, op emotioneel vlak en inhoudelijk. Straf boek, meer daarover nu dinsdag 27 oktober 2020 op Tussen de Letters in CC Zwaneberg te Heist-op-den-Berg ;) weest welkom

editor

Door Gert De Bie sinds 10 maanden en 3 dagen

The Stand
Excellent en meeslepend leesvoer.

Waar die Goodreads statistieken goed voor zijn: 1325 blz op 14 dagen. Snel gezegd: 100 blz per dag zonder dat tempo te laten zakken. Me dunkt dat hierdoor de twijfel tussen 4 en 5 sterren weggenomen werd: als je ons aan dat tempo kan laten lezen, heb je uitstekend werk geleverd. Het verhaal: uit een Amerikaans laboratorium ontsnapt een gemodificeerd virus en enkele weken later is de mensheid met zowat 95% gereduceerd. De overlevenden hergroeperen stilaan en blijken allemaal van twee figuren te dromen, zo ontstaan er twee nieuwe gemeenschappen die goed en kwaad vertegenwoordigen. Die strijd wordt episch, spiritueel en mythisch beslecht. Stephen King creëert sterke personages, een krachtige spanningsboog en schetst een relevant beeld van de menselijke aard. Wat ons nu meer opviel dan 25 jaar geleden bij de eerste lezing, zijn de vele culturele referenties in het boek, naar muziek, literatuur, film, .... die voor prettige herkenning zorgen en soms wat extra lading geven. We lazen de uitgebreide versie van het boek (bij verschijning waren er een 300 blz minder) en konden het bij aanvang niet laten ons soms af te vragen of sommige stukken essentieel waren of alleen in de uitgebreide versie werden opgenomen, maar dat gevoel ebde snel weg. Een absoluut geslaagde herlezing in het Engels, 25 jaar nadat we de Nederlandse vertaling onder een boom in Portugal op één dag tot ons namen. Stephen King was de auteur uit onze jeugd en dat begrijpen we nog steeds. Excellent en meeslepend leesvoer. Dat de uiteindelijk plot nog altijd in ons hoofd zat, maakte de trip misschien net iets minder indrukwekkend, maar dat is onze eigen schuld :)

editor

Door Gert De Bie sinds 10 maanden en 3 dagen

Call for the Dead
Goe gefikst, John!

Fijne hernieuwde kennismaking met George Smiley en het werk van John le Carré. Ook al doet hij er amper 160 bladzijden over, toch slaagt Carré erin een degelijke plot - met de nodige wendingen - uit te werken en bovenal karakters van vlees en bloed te schetsen. Bij Carré geen kartonnen personages die alleen dienst doen als pionnen in een schaakspel naar een fabuleuze plot toe, maar personages met geloofwaardige motieven, herkenbare karaktertrekken en levensechte twijfels. Giet daar een saus over van maatschappijvisie, idealisme of net het in vraag stellen van idealen en je hebt een heerlijk boek. En dat in 160 pagina's. Goe gefikst, John. Op naar de volgende.

editor

Door Gert De Bie sinds 10 maanden en 3 dagen

A Murder of Quality
Ok, maar niet wat we graag willen lezen van Le Carré.

Niets mis met dit boekje hoor, maar - hoewel mijn vriend George Smiley de hoofdrol speelt - het is een gewone standaard detective die zich afspeelt in een Britse upper class privéschool. Goed gedaan, hoor, maar wij willen spionnen en mistige steegjes in Berlijn, het geluid van voetstappen op gure avonden, politieke intriges achter de schermen, ietwat oudere mannen verscholen achter kranten en opstaande kragen, overal opstaande kragen.

editor

Door Gert De Bie sinds 10 maanden en 3 dagen

The Spy Who Came in From the Cold
Straf boek, maar je wordt er niet vrolijk van

Lap seg. Vrolijk word je hier niet van. Maar puik boek, dat wel en graag gelezen. John Le Carré voert onze vriend George Smiley op in de coulissen van een op het scherp van de snee gespeeld spionageduel tussen de Britten, de Oost-Duitsers en de Russen. Alec Leamas, die zijn Duitse spionagenetwerk opgerold zag door zijn tegenpool Mundt, wordt toch opnieuw het veld in gestuurd om Mundt uit te schakelen. Wat volgt is een strak en ingenieus uitgewerkt verhaal waar de personages zelf ook niet zeker zijn van hun eigen rol in het verhaal. Toch orchestreert Le Carré je als lezer vlot en zonder haperen naar een uitmuntende plot. De beschouwingen die je van zijn personages in de slotfase meekrijgt maken je niet meteen vrolijk en ook de soms grimmige sfeer en het gebrek aan empathie van het poppenspel waarin Le Carré je meeneemt zijn best confronterend. Maar goed geschreven en meeslepend: absoluut. Een boek dat begint en eindigt met de oversteek van de muur tussen Oost- & West-Berlijn, met mannen achter kranten en wandelingen onder kapotte straatlampen: het lijkt intussen cliché, maar Le Carré beheerst het als de beste en serveert steeds op een bed van echte personages en geloofwaardige karakters. Straf.

editor

Door Gert De Bie sinds 10 maanden en 3 dagen

Vraag het aan het stof
Pieken & dalen, liefde & lijden

In een droge, humoristische stijl geeft John Fante inzicht in de hoogtes en laagtes uit de schrijverscarrière van Arturo Bandini, een jonge belofte die zich in de jaren 30 in het stoffige L.A. vestigt om verder te timmeren aan zijn beloftevolle schrijversloopbaan. Bandini is verre van stabiel, wat voor onvoorspelbare pieken en dalen in zijn dagdagelijkse bestaan zorgt. Ook de liefde loopt voor Bandini niet over voorspelbare & platgetreden paden: hij valt als een blok voor de al even wispelturige Mexicaanse dienster Camilla Lopez. Na de publicatie van zijn eerste kortverhaal - dat erg weinig indruk maakte, hoewel de auteur zelf overtuigd is van het meesterschap van het verhaal - kampt Bandini met een writers block. (De voorloper Wait until spring, Bandini werd verfilmt door Dominique Deruddere.) Volgens Charles Bukowski was Ask the dust "the book that made me want to become a writer." Wij lazen het met genoegen en genoten van de stoffige sfeer tijdens de grote depressie, de wispelturigheid van de hoofdrolspelers en de pieken en dalen in leven, liefde en lijden.

editor

Door Gert De Bie sinds 10 maanden en 4 dagen

Wittgensteins minnares
Bijzonder en prachtig boek!

Bijzonder boek dit. Niet weggelegd voor iedereen aangezien Markson alles doet behalve een verhaal vertellen. De vertelstijl blijkt gebaseerd op Wittgenstein's taalfilosofie (dat weet ik vanuit het nawoord van Lieke Marsman). Als lezer maak je kennis met de gedachtes van Kate - enige overblijvende mens op aarde - die continu alle kanten op schieten. Als schilder vertelt ze vele weetjes over schilders. Een andere dada is de Trojaanse oorlog. Kate leefde in verschillende musea en trok de wereld rond toen ze nog op zoek was (naar anderen mensen?), maar een betrouwbaar verteller blijkt ze niet te zijn. Naar het einde toe lijkt er wat waarheid door de gedachtes- en taalspelletjes door te schemeren, maar dan breekt Markson de boel af. Klinkt misschien wel stevig, maar alles is vlot leesbaar en speels opgebouwd. Wat 'Wittgensgeins minnares' lezenswaardig maakt, is wat er allemaal aan lees-, taal- en vertelpotentieel ontstaat door Marksons manier van schrijven. Het boek zit vol humor - vaak kurkdroog - en bevat ontelbare weetjes en feiten - al moet je als lezer zelf maar weten/ontdekken of de juiste anekdote aan de juiste historische figuur gekoppeld werd. Wat het helemaal de moeite maakt is de vrede die je als lezer met je eigen gedachtes leert hebben. De sprongen die Kate's gedachten maken en die voor haarzelf de evidentie zelve zijn, zijn dat niet altijd voor de lezer. En vergaat het ons dagdagelijks ook niet zo; dat onze gedachtesprongen niet altijd voet in de realiteit hebben of dat we van onze omgeving verwachten dat ze onze gedachtes zomaar kunnen volgen. En als we dit herlezen, herkauwen of samen bespreken, groeit er ongetwijfeld nog heel wat meer potentieel uit dit bijzondere boek.

editor

Door Gert De Bie sinds 10 maanden en 4 dagen